By ICBS Editorial Team
Το 2020, το 57% των υπαρχουσών δεξιοτήτων ενός εργαζομένου αναμενόταν να έχει αλλάξει ή να έχει καταστεί παρωχημένο μέσα σε πέντε χρόνια. Το ποσοστό αυτό έχει μειωθεί έκτοτε, αλλά παραμένει υψηλό: σύμφωνα με την έκθεση Future of Jobs 2025 του World Economic Forum, το 39% των βασικών δεξιοτήτων που ζητούν σήμερα οι εργοδότες θα έχει μεταβληθεί έως το 2030. Ο αριθμός αυτός δεν είναι αφηρημένος· μεταφράζεται σε πραγματικές αποφάσεις προσλήψεων, προαγωγών και επιβίωσης θέσεων εργασίας. Σε αυτό το πλαίσιο, η διά βίου μάθηση παύει να είναι μια ωραία ιδέα για ανθρώπους με «περιέργεια» και γίνεται κάτι πιο πεζό αλλά πιο σημαντικό: ένα εργαλείο επαγγελματικής ανθεκτικότητας.
Το χάσμα δεξιοτήτων δεν είναι θεωρητικό
Ο ίδιος οργανισμός εκτιμά ότι έως το 2030 θα δημιουργηθούν 170 εκατομμύρια νέες θέσεις εργασίας παγκοσμίως, ενώ 92 εκατομμύρια θα καταργηθούν — ένα καθαρό ισοζύγιο θετικό, αλλά με σημαντική ανακατανομή στο ενδιάμεσο. Το 63% των εργοδοτών αναφέρει ήδη το χάσμα δεξιοτήτων ως το βασικότερο εμπόδιο στον μετασχηματισμό της επιχείρησής τους. Η καλή είδηση είναι ότι κάτι κινείται: το ποσοστό εργαζομένων που έχουν ολοκληρώσει κάποιου είδους εκπαίδευση ή επανακατάρτιση ανέβηκε από 41% το 2023 σε 50% το 2025.
Στην Ελλάδα, όμως, η εικόνα είναι διαφορετική. Σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat, η συμμετοχή ενηλίκων σε εκπαίδευση ή κατάρτιση παραμένει από τις χαμηλότερες στην Ευρωπαϊκή Ένωση, πολύ κάτω από χώρες όπως η Σουηδία, η Δανία ή η Φινλανδία, όπου πάνω από τους μισούς ενήλικες συμμετέχουν σε κάποια μορφή μάθησης κάθε χρόνο. Αυτό δεν είναι απλώς μια στατιστική περιέργεια· σημαίνει ότι, για έναν Έλληνα επαγγελματία ή μια ελληνική επιχείρηση, η επένδυση στη συνεχή μάθηση δεν αντισταθμίζει απλώς έναν παγκόσμιο κίνδυνο — αποτελεί ευκαιρία να ξεχωρίσει σε μια αγορά όπου οι περισσότεροι ανταγωνιστές δεν το κάνουν.
Ποιες δεξιότητες μετράνε περισσότερο
Το ίδιο ερευνητικό υλικό δείχνει ότι η ζήτηση για τεχνικές δεξιότητες —τεχνητή νοημοσύνη, ανάλυση δεδομένων, κυβερνοασφάλεια— αυξάνεται ταχύτερα από οτιδήποτε άλλο. Ταυτόχρονα, όμως, στην κορυφή της λίστας παραμένουν δεξιότητες που δεν διδάσκονται εύκολα σε ένα σεμινάριο: αναλυτική σκέψη, προσαρμοστικότητα, ανθεκτικότητα, ηγεσία. Το συμπέρασμα για κάποιον που σχεδιάζει την επαγγελματική του πορεία δεν είναι «μάθε προγραμματισμό» ή «μάθε soft skills» — είναι ότι χρειάζεται και τα δύο, σε συνδυασμό, και ότι ο συνδυασμός αυτός δεν αποκτάται μία φορά στη ζωή, αλλά ανανεώνεται συνεχώς.
Πώς μοιάζει στην πράξη
Η μάθηση σήμερα δεν προϋποθέτει επιστροφή σε αμφιθέατρο. Μερικές διαδρομές που χρησιμοποιούν ήδη στελέχη και επιχειρήσεις:
- Μεταπτυχιακά προγράμματα και εξειδικευμένα σεμινάρια από πανεπιστήμια και business schools, που συνδυάζουν θεωρία με άμεση εφαρμογή στην αγορά.
- Πιστοποιήσεις σε συγκεκριμένο αντικείμενο (π.χ. project management, data analytics, ψηφιακό μάρκετινγκ), οι οποίες λειτουργούν ως επαληθεύσιμο τεκμήριο γνώσης σε ένα βιογραφικό.
- Εσωτερικά προγράμματα κατάρτισης που οργανώνουν οι ίδιες οι επιχειρήσεις, συχνά σε συνεργασία με εξωτερικούς φορείς.
- Μάθηση από την ίδια την εργασία — η συστηματική εξαγωγή διδαγμάτων από κάθε έργο, αντί να θεωρείται η εμπειρία αυτονόητη πηγή γνώσης.
Το κοινό στοιχείο δεν είναι το μέσο, αλλά η συνέχεια: μια εφάπαξ πιστοποίηση έχει περιορισμένη διάρκεια ζωής αν δεν συνοδεύεται από συνήθεια ενημέρωσης.
Το όφελος και για τις δύο πλευρές
Για τις επιχειρήσεις, η επένδυση σε κατάρτιση δεν είναι μόνο θέμα διατήρησης προσωπικού· είναι στρατηγική επιλογή. Το ίδιο Φόρουμ σημειώνει ότι το 85% των εργοδοτών σχεδιάζουν να δώσουν προτεραιότητα στην αναβάθμιση δεξιοτήτων ως το 2030, ακριβώς επειδή είναι φθηνότερο και ταχύτερο να εκπαιδεύσεις υπάρχον προσωπικό παρά να το αντικαταστήσεις. Για το ίδιο το άτομο, η μάθηση λειτουργεί σαν ασφάλιστρο έναντι της αβεβαιότητας: δεν εγγυάται θέση εργασίας, αλλά αυξάνει σημαντικά τις επιλογές όταν κάτι αλλάξει απότομα — και κάτι θα αλλάξει.
Συμπέρασμα
Η διά βίου μάθηση δεν είναι σύνθημα. Είναι μια μετρήσιμη διαφορά μεταξύ όσων προλαβαίνουν την αλλαγή και όσων την υφίστανται. Σε μια αγορά όπου η επένδυση σε εκπαίδευση παραμένει, στην Ελλάδα τουλάχιστον, πιο σπάνια από ό,τι θα έπρεπε, όσοι επιλέγουν να μάθουν συστηματικά αποκτούν ένα πλεονέκτημα που δεν είναι θεωρητικό — είναι άμεσα ανταγωνιστικό.